ذبيح الله صفا

1317

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

صاحب تأليفات متعددى به عربى و فارسى است ، از آن جمله است ( تبصرة المبتدى و تذكرة المنتهى » در عرفان بپارسى كه از يك مقدمه و سه مصباح و يك خاتمه تشكيل يافته است . حاج خليفه نوشته است « 1 » كه در پشت بعضى از نسخ اين كتاب آمده كه از « شيخ ناصر الدّين محدّث » است . 63 - شمس الدّين دنيسرى ( محمّد بن قاضى شيخ امين الدّين ابو المكارم ايّوب بن ابراهيم ) از اهل دنيسر شهرى نزديك ماردين كه آن را قوچ حصار هم مىگفتند . شمس الدّين كتابى در علوم مختلف منطق ، رياضى ، فوائد نجومى و هندسى ، نگاهداشت تندرستى ، زهرها و دفع مضرّت آنها ، علم جواهر ، علم فراست ، عجايب زمان ، خواص و منافع دسته‌يى از موجودات ، علم فلاحت و امثال آنها نوشت كه مىتوان آن را نوعى از كتب موضوعات علوم دانست . اسم اين كتاب « نوادر التّبادر لتحفة البهادر » است و چنان كه مؤلّف خود در خاتمهء كتاب گفته آن را در بيست و ششم رمضان سال 682 بپايان برد . انشاء كتاب از نوع منشآت علمى يعنى ساده و سهل و اهميت علميش بيش از ارزش ادبى آنست « 2 » . 64 - اسمعيل بن محمّد تبريزى از علماى قرن هفتم بود كه در خدمت اتابك يوسف شاه بن الب ارغو ( 672 - 688 ه . ) از اتابكان لر بزرگ بسر مىبرد و چند كتاب در حكمت به زبان پارسى نوشته مانند رسالهء حيوة النفس و رسالهء نصيريّه . 65 - قطّان غزنوى ( ابو نصر محمّد . . . ) از مؤلفان اواخر قرن ششم و اوايل قرن هفتم

--> ( 1 ) - كشف الظنون ، چاپ استانبول ، بند 337 - 338 ( 2 ) - اين كتاب بسال 1350 بكوشش آقاى محمد تقى دانش‌پژوه و آقاى ايرج افشار در تهران بطبع رسيد .